معافیت ژنیکوماستی یکی از موضوعات پرجستوجو در میان مشمولان خدمت سربازی است. ژنیکوماستی به بزرگ شدن غیرطبیعی بافت سینه در مردان گفته میشود که میتواند در اثر تغییرات هورمونی، مصرف برخی داروها یا اضافهوزن ایجاد شود. این وضعیت ظاهر بدن را تحتتأثیر قرار میدهد، و باعث کاهش اعتمادبهنفس و بروز مشکلات روحی در فرد شود. در این مقاله بهصورت علمی و کامل بررسی میکنیم که معافیت ژنیکوماستی چیست، چه شرایطی دارد و روند دریافت آن چگونه است.
معافیت ژنیکوماستی شامل چه افرادی میشود؟
معافیت ژنیکوماستی مخصوص افرادی که بزرگی سینه در آنها بهحدی رسیده که از نظر ظاهری و عملکردی غیرطبیعی محسوب میشود و توانایی انجام فعالیتهای نظامی را تحتتأثیر قرار میدهد. سازمان نظام وظیفه این نوع معافیت را برای کسانی صادر میکند که دچار ژنیکوماستی پیشرفته یا مشکلات همراه آن هستند. ژنیکوماستی زمانی صادر میشود که این عارضه از حالت خفیف خارج شده و بر سلامت جسمی یا روانی فرد تأثیر قابلتوجهی داشته باشد.
- وجود ترشحات غیرطبیعی و ترشح از نوک پستانها
- ژنیکوماستی نوع چهار یا بزرگی بیش از حد سینه مردانه
- وجود بافت فیبروندولار در سونوگرافی
- ناتوانی در انجام فعالیتهای رزمی به علت بزرگی سینه

قبل از سربازی از کجا بفهمیم ژنیکوماستی داریم؟
برای تشخیص ژنیکوماستی قبل از اعزام به خدمت، ابتدا خودتان و سپس پزشک باید بهدقت وضعیت سینه را بررسی کنید. یکی از واضحترین نشانهها، بزرگشدن غیرطبیعی و پیشرونده سینه است. لمس ناحیه و احساس بافت غدهای که از چربی ساده تفاوت دارد. در معاینه تخصصی، پزشک غدد یا جراح پستان تاریخچهی دارویی و بیماریهای زمینهای شما مثل مصرف استروئیدها، برخی داروهای ضدافسردگی، یا بیماریهای کبدی و هورمونی را بررسی میکند و در صورت لزوم آزمایشهای هورمونی تستوسترون، استرادیول، پرولاکتین، TSH و غیره و سونوگرافی پستان را تجویز میکند تا ماهیت بافت غدهای یا چربی) و وجود هرگونه ضایعهی مشکوک تأیید یا رد شود.
مراحل دریافت معافیت سربازی ژنیکوماستی
از آنجایی که بسیاری از مشمولان از جزئیات و تبصرههای مربوط به معافیت ژنیکوماستی اطلاع دقیقی ندارند، ممکن است ندانند که برای دریافت این نوع معافیت باید دقیقاً چه مراحلی را طی کنند. در ادامه، مراحل اخذ معافیت پزشکی ژنیکوماستی را بهصورت مرحلهبهمرحله توضیح دادهایم:
دریافت دفترچه نظام وظیفه از دفاتر پلیس +۱۰
دریافت دفترچه راهنمای خدمت وظیفه عمومی از دفاتر پلیس +۱۰ است. در این دفترچه، فرمهای مربوط به درخواست معافیت پزشکی، فرم معاینه اولیه و لیست مدارک موردنیاز وجود دارد. پس از دریافت دفترچه، باید اطلاعات شخصی خود را بهطور کامل در فرمها وارد کنید.
تکمیل مدارک و مستندات پزشکی
در این مرحله، لازم است مدارک پزشکی مرتبط با جراحی ژنیکوماستی خود را جمعآوری کنید. است. تمام این مستندات باید به فرم معاینه اولیه ضمیمه شوند تا روند بررسی شما سریعتر پیش برود. این مدارک شامل:
- سونوگرافی از سینه
- آزمایشهای هورمونی تستوسترون، استروژن
- گزارش پزشک غدد یا جراح پستان
مراجعه به پزشک معاینه اولیه
پس از آمادهسازی مدارک، باید به پزشک معاینهکننده مورد تأیید نظام وظیفه مراجعه کنید. پزشک وضعیت سینهها را بررسی کرده، در صورت نیاز درخواست سونوگرافی یا آزمایش تکمیلی میدهد و نتیجه معاینه را در فرم مخصوص وارد میکند. اگر پزشک تشخیص دهد که ژنیکوماستی شما نیاز به بررسی تخصصی دارد، پرونده به شورای پزشکی نظام وظیفه ارجاع داده میشود.

ارسال پرونده به شورای پزشکی نظام وظیفه
در این مرحله، شما باید تمام مدارک و برگههای تکمیلشده را به شورای پزشکی حوزه رسیدگی نظام وظیفه تحویل دهید. شورای پزشکی پس از بررسی اولیه، در صورت لزوم، برگه معرفی به بیمارستان را برای انجام معاینات تخصصی صادر میکند.
مراجعه به بیمارستان برای معاینه تخصصی
با در دست داشتن معرفینامه از سوی نظام وظیفه، باید به بیمارستان معرفیشده مراجعه کنید. در این مرکز، پزشکان متخصص غدد، جراحی و رادیولوژی وضعیت شما را از نظر شدت ژنیکوماستی، تأثیر آن بر عملکرد بدنی و روحی، و میزان نیاز به درمان یا جراحی بررسی میکنند. نتیجه این بررسی به صورت رسمی به حوزه رسیدگی نظام وظیفه ارسال میشود.
حضور در جلسه شورای پزشکی نظام وظیفه
پس از دریافت پاسخ بیمارستان، از شما برای حضور در جلسه نهایی شورای پزشکی دعوت میشود. در این جلسه، مدارک شما بررسی و تصمیم نهایی درباره صدور یا رد معافیت ژنیکوماستی گرفته میشود. گاهی ممکن است شورا برای تصمیمگیری دقیقتر، معاینه حضوری انجام دهد.
صدور کارت معافیت یا برگ آمادهبهخدمت
اگر شورای پزشکی تشخیص دهد که ژنیکوماستی شما شدید است و مانع انجام وظایف رزمی یا عادی خدمت میشود، کارت معافیت دائم پزشکی ژنیکوماستی برایتان صادر خواهد شد. در غیر این صورت، ممکن است معاف از رزم شوید یا برگ آمادهبهخدمت برای شما صادر شود.
مدارک مورد نیاز برای دریافت معافیت ژنیکوماستی
برای دریافت معافیت ژنیکوماستی لازم است تمامی مدارک هویتی و مستندات پزشکی خود را بهصورت کامل آماده کنید. هرگونه نقص در مدارک ممکن است روند بررسی پرونده را طولانیتر کند یا حتی باعث رد درخواست شود. در ادامه، لیست کامل مدارک مورد نیاز برای معافیت پزشکی ژنیکوماستی آورده شده است:
- اصل و کپی کارت ملی و شناسنامه
- عکس ۴×۳ رنگی با زمینه سفید
- فرم تکمیلشده اطلاعات فردی
- فرم تأیید واکسیناسیون
- فرم خوداظهاری وضعیت سلامت
- مدارک پزشکی تخصصی
- نامه معرفی به بیمارستان نظام وظیفه
نتیجهگیری
معافیت ژنیکوماستی یکی از انواع معافیتهای پزشکی است که برای افرادی صادر میشود که به دلیل شدت بزرگ شدن بافت سینه، از انجام فعالیتهای بدنی و رزمی در دوران سربازی ناتوان هستند. شدت بیماری، گزارش پزشک متخصص، و نتایج معاینات شورای پزشکی نقش تعیینکنندهای در نوع معافیت دائم یا معاف از رزم دارند. اگر مشکوک به ژنیکوماستی هستید، بهتر است پیش از اعزام به خدمت با پزشک متخصص غدد یا جراح پستان مشورت کرده و مدارک پزشکی خود را کامل کنید. آگاهی از مراحل و مدارک لازم، باعث میشود فرآیند بررسی پرونده سریعتر و دقیقتر انجام شود.
سوالات متداول معافیت ژنیکوماستی
بله، معافیت ژنیکوماستی در صورتی صادر میشود که بزرگی سینه و تأثیر آن بر توانایی انجام وظایف رزمی و بدنی مشخص باشد. شدت بیماری، گزارش پزشک متخصص و نظر شورای پزشکی، تعیینکننده نوع معافیت (دائم یا موقت) است.
نوع معافیت بستگی به شدت ژنیکوماستی و تأثیر آن بر توانایی فرد دارد. در ژنیکوماستی خفیف ممکن است معافیت از رزم صادر شود، ولی در ژینیکوماستی شدید یا همراه با مشکلات روانی یا جسمی، معافیت دائم صادر میشود.
اگر قبل از سربازی عمل جراحی انجام شده باشد، کمیسیون نظام وظیفه بررسی میکند که آیا بافت غدهای هنوز باقی است یا خیر و سپس درباره نوع معافیت تصمیم میگیرد. در بسیاری از موارد، عمل موفق میتواند منجر به معافیت دائم یا از رزم شود، ولی بسته به شدت اولیه ژنیکوماستی و نتایج معاینات، نظر کمیسیون متفاوت است.