تورم غده لنفاوی که به صورت برآمدگیهایی در گردن، زیر بغل یا کشاله ران میشویم. بسیاری از افراد در چنین شرایطی فوراً به بیماریهای جدی فکر میکنند، در حالی که واقعیت این است که در اغلب موارد، تورم غده لنفاوی واکنش طبیعی بدن به عفونت یا التهاب است و جای نگرانی جدی ندارد. غدد لنفاوی بخشی از سیستم دفاعی بدن هستند و وظیفه آنها مقابله با میکروبها و عوامل بیماریزاست. در این مقاله از سایت انجمن پستان، بهزبان ساده و قابلفهم بررسی میکنیم.
علت تورم غده لنفاوی چیست؟
تورم غده لنفاوی یعنی سیستم ایمنی بدن فعال شده و در حال واکنش به یک عامل خارجی مثل عفونت یا یک التهاب داخلی است. غدد لنفاوی وقتی میکروب، ویروس یا التهاب در بدن زیاد میشود، این غدد برای مقابله فعالتر میشوند و ممکن است بزرگتر، حساستر یا حتی دردناکتر شوند. بیشتر موارد تورم غده لنفاوی خوشخیم و موقتی هستند؛ اما بعضی حالتها نیاز به بررسی دقیقتری دارند.
عفونتهای ویروسی
عفونتهای ویروسی مثل سرماخوردگی، آنفلوآنزا، گلودردهای ویروسی یا حتی بعضی ویروسها که بدن را چند روز تا چند هفته درگیر میکنند. از عوامل مهم بزرگ شدن غده لنفاوی است در این حالتها غدد لنفاوی کمی دردناک و حساس میشوند و همراه با علائمی مثل تب خفیف، بدندرد، آبریزش بینی یا گلودرد دیده میشوند. این نوع تورم اغلب با بهبود بیماری، بهتدریج کم میشود.
عفونتهای باکتریایی
گاهی عامل تورم غده لنفاوی، عفونت باکتریایی است؛ مثل عفونت لوزهها، عفونت دندان، آبسهها یا عفونت پوستی. در این موارد تورم ممکن است بیشتر، دردناکتر و گرمتر باشد و حتی پوست روی آن کمی قرمز شود. اگر تب بالا، درد شدید یا بدتر شدن تورم وجود داشته باشد، احتمالاً نیاز به ارزیابی پزشکی و گاهی آنتیبیوتیک مطرح میشود.
واکنش بدن بعد از واکسن یا داروها
گاهی بعد از بعضی واکسنها یا مصرف برخی داروها، سیستم ایمنی فعال مانند داروهای درمان سرطان میشود و غدد لنفاوی بهطور موقت متورم میشوند؛ مخصوصاً در ناحیه زیر بغل یا گردن. این حالت خودبهخود و طی چند روز تا یکی دو هفته بهتر میشود، اما اگر تورم طولانی شد یا علائم غیرعادی داشت، بهتر است بررسی شود.
التهابهای مزمن و بیماریهای خودایمنی
بعضی بیماریهای خودایمنی یا التهابهای طولانیمدت میتوانند باعث تورم غده لنفاوی شوند؛ چون بدن در این شرایط مدام در وضعیت فعالسازی ایمنی باقی میماند. در این حالتها ممکن است تورم مکرر یا طولانی باشد و با علائم دیگری مثل خستگی زیاد، درد مفاصل، یا کاهش انرژی همراه شود.
علتهای جدیتر
در تعداد کمی از افراد، تورم غده لنفاوی ممکن است به مشکلات جدیتری مربوط باشد؛ مثل بعضی بیماریهای سرطان سینه، خونی یا تودهها. این بخش قرار نیست ترس ایجاد کند؛ فقط کمک میکند هوشمندانهتر تصمیم بگیرید. تورمهای نگرانکننده ویژگیهایی مثل این دارند: سفت بودن، بزرگ شدن پیشرونده، بدون درد بودن طولانی، یا همراه شدن با علائم عمومی مثل کاهش وزن غیرعادی، تعریق شبانه یا تب طولانی.
بیشتربدانید: علت ترشح پستان چیست؟ علائم، روش درمان
تورم غده لنفاوی در کجا ظاهر میشود؟
تورم غده لنفاوی در نواحیای از بدن دیده میشود که تجمع غدد لنفاوی بیشتر است. این تورمها اغلب بهصورت برجستگیهای کوچک زیر پوست لمس میشوند و ممکن است همراه با درد، حساسیت یا فقط بهصورت یک توده بدون درد احساس شوند. محل ظاهر شدن تورم میتواند سرنخ مهمی درباره علت آن بدهد و به پزشک کمک کند تا مسیر بررسی را دقیقتر انتخاب کند.
- گردن
- زیر فک و چانه
- پشت گوشها
- زیر بغل
- بالای ترقوه
- کشاله ران
- پشت زانو
درمان تورم غده لنفاوی چگونه انجام میشود؟
درمان تورم غده لنفاوی بهصورت مستقیم روی خود غده انجام نمیشود، بلکه اصل درمان بر پایه برطرف کردن علت زمینهای است. غدد لنفاوی بخشی از سیستم دفاعی بدن هستند و وقتی علت ایجاد تورم بهدرستی تشخیص داده شود، در بسیاری از موارد تورم بهصورت خودبهخود کاهش پیدا میکند. به همین دلیل، انتخاب روش درمان همیشه باید منطقی، علمی و متناسب با شرایط هر فرد باشد.
درمان وابسته به علت تورم غده لنفاوی
اگر تورم غده لنفاوی بهدلیل عفونت ویروسی باشد، نیاز به درمان خاصی ندارد و با استراحت، مصرف مایعات و بهبود بیماری اصلی، اندازه غده بهتدریج طبیعی میشود. در مواردی که عفونت باکتریایی عامل تورم باشد، درمان هدفمند عفونت نه خود غده اهمیت دارد و پس از کنترل عفونت، تورم نیز فروکش میکند. در تورمهایی که به التهابهای مزمن، بیماریهای خودایمنی یا واکنشهای ایمنی بدن مربوط هستند، رویکرد درمانی متفاوت است و ممکن است نیاز به بررسی تخصصیتر و برنامه درمانی طولانیتر باشد.
چه زمانی برای تورم غده لنفاوی نیاز به دارو وجود دارد؟
استفاده از دارو زمانی مطرح میشود که پزشک تشخیص دهد تورم ناشی از یک علت قابل درمان دارویی است. مصرف دارو بدون تشخیص درست میتواند باعث پنهان شدن علائم، تأخیر در تشخیص علت اصلی یا حتی بدتر شدن وضعیت شود.
- در عفونتهای باکتریایی، ممکن است آنتیبیوتیک تجویز شود.
- در موارد درد، التهاب یا تب، داروهای ضدالتهاب یا تببر بهصورت کوتاهمدت استفاده میشوند.
- در بعضی بیماریهای التهابی یا خودایمنی، درمان دارویی اختصاصی بر اساس تشخیص دقیق انجام میشود.
چه زمانی فقط پیگیری و صبر کافی است؟
در بسیاری از موارد، مخصوصاً زمانی که تورم غده لنفاوی کوچک، متحرک، دردناک و همراه با علائم یک عفونت خفیف باشد، تنها کاری که لازم است انجام شود پیگیری و مشاهده روند بهبود است. اگر اندازه غده بهمرور کوچکتر شود و علائم عمومی بدن بهتر شوند، جای نگرانی نیست و نیازی به اقدام درمانی خاص وجود ندارد. پزشک ممکن است فقط توصیه کند چند هفته وضعیت را زیر نظر داشته باشید.
چه زمانی تورم غده لنفاوی نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
در بیشتر موارد، تورم غده لنفاوی بیخطر و موقتی است؛ اما اگر این تورم بیش از دو تا سه هفته باقی بماند، بهمرور بزرگتر شود، سفت و بدون درد باشد یا بهراحتی حرکت نکند، لازم است توسط پزشک بررسی شود. همچنین در صورتی که تورم غده لنفاوی با علائمی مانند تب طولانیمدت، کاهش وزن غیرعادی، تعریق شبانه، خستگی شدید یا درد مداوم همراه باشد، مراجعه به پزشک اهمیت بیشتری پیدا میکند. بررسی بهموقع کمک میکند علت اصلی تورم مشخص شود و در صورت نیاز، اقدامات تشخیصی و درمانی مناسب بدون تأخیر انجام گیرد.
نتیجهگیری
تورم غده لنفاوی در بیشتر موارد نشانهای از فعال شدن طبیعی سیستم ایمنی بدن در برابر عفونت یا التهاب است و بهصورت خودبهخود برطرف میشود. آگاهی از علتهای شایع این تورم و توجه به نشانههای هشداردهنده، به افراد کمک میکند تا بدون نگرانی بیمورد، تصمیم درستتری برای سلامت خود بگیرند. با این حال، اگر تورم غده لنفاوی طولانیمدت، رو به افزایش یا همراه با علائم غیرعادی باشد، بررسی پزشکی بهموقع اهمیت زیادی دارد. رویکرد آگاهانه، پرهیز از خوددرمانی و پیگیری صحیح، بهترین راه برای حفظ سلامت و آرامش خاطر در مواجهه با تورم غده لنفاوی است.