تفاوت ماموگرافی و سونوگرافی، موضوعی است که برای بسیاری از بانوان، به ویژه در زمان انجام بررسیهای تشخیصی مربوط به پستان، اهمیت زیادی دارد. انجمن جراحان پستان ایران با هدف ارتقای دانش و مهارت جراحان در زمینه بیماری های پستان، ترویج تحقیقات و آموزش در این حوزه، و ارائه خدمات به بیماران مبتلا به سرطان پستان است. آشنایی با تفاوت این دو روش، به بیماران کمک میکند تا درک بهتری از روند تشخیص داشته باشند و با اطمینان بیشتری در مسیر پیگیریهای پزشکی گام بردارند.
جهت مشاوره بیشتر، با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.
تفاوتهای اصلی بین ماموگرافی و سونوگرافی
تفاوتهای اصلی بین ماموگرافی و سونوگرافی به نوع فناوری، نحوه انجام و کاربردهای هر روش مربوط میشود. ماموگرافی از اشعه ایکس برای تهیه تصاویر دو بعدی از بافت پستان استفاده میکند و برای غربالگری سرطان پستان در زنان بالای ۴۰ سال به کار میرود. این روش تودههای کوچک و تغییرات غیر عادی در بافت پستان را حتی قبل از لمس شدن تشخیص دهد. اما از آنجا که ماموگرافی از اشعه استفاده میکند، برای برخی افراد محدودیتهایی داشته باشد و در بافتهای متراکم پستان دقت آن کاهش یابد.
در مقابل، سونوگرافی از امواج صوتی با فرکانس بالا بهره میبرد تا تصاویر زنده و سهبعدی از داخل پستان ایجاد کند. این روش کاملاً بدون درد و بدون اشعه است و بیشتر برای بررسی تودههای مشکوک، کیستها و افتراق بین تودههای جامد و مایع استفاده میشود. سونوگرافی بهویژه در زنان جوانتر و کسانی که بافت پستان متراکم دارند، کاربرد بیشتری دارد. در نهایت، انتخاب بین این دو روش یا استفاده ترکیبی از آنها بستگی به شرایط بالینی، سن و توصیه پزشک دارد.
درباره سرطان سینه بیشتر بخوانید.
کدام روش برای چه افرادی مناسبتر است؟
انتخاب روش مناسب بین ماموگرافی و سونوگرافی بسته به سن، نوع بافت پستان و شرایط بالینی هر فرد متفاوت است. ماموگرافی به طور معمول برای زنان بالای ۴۰ سال و افرادی که در گروههای پرخطر برای سرطان پستان قرار دارند، توصیه میشود. این روش برای غربالگری منظم و شناسایی زود هنگام تودههای سرطانی کوچک بسیار مفید است، زیرا تغییرات بافتی را حتی قبل از لمس شدن تودهها نشان دهد. همچنین، ماموگرافی در زنان با بافت پستان کمتراکم دقت بالاتری دارد.
از طرف دیگر، سونوگرافی پستان بیشتر برای زنان جوانتر، زنان باردار یا شیرده و کسانی که بافت پستان متراکم دارند، مناسب است. همچنین، وقتی توده یا ناهنجاریای در ماموگرافی یا معاینه بالینی مشاهده شود، سونوگرافی به عنوان روشی مکمل برای تشخیص دقیقتر و تمایز بین کیستهای پر از مایع و تودههای جامد به کار میرود. سونوگرافی همچنین در مواردی که انجام ماموگرافی به دلیل شرایط خاص پزشکی محدود شود، جایگزین مناسبی است.
نکات مهم قبل از انجام ماموگرافی و سونوگرافی
قبل از انجام ماموگرافی و سونوگرافی، رعایت چند نکته مهم به بهبود کیفیت تصاویر و دقت تشخیص کمک میکند:
- عدم استفاده از محصولات آرایشی و بهداشتی: قبل از ماموگرافی از مصرف کرمها، لوسیونها، عطرها یا ضدتعریق در ناحیه پستان و زیر بغل خودداری کنید، زیرا این مواد تصاویر را مخدوش میکند.
- اطلاع دادن به تکنسین درباره وضعیتهای خاص: اگر باردار، شیرده یا دارای ایمپلنت پستان هستید، حتما قبل از انجام تصویربرداری به تکنسین یا پزشک اطلاع دهید.
- پوشیدن لباس راحت و جداگانه: بهتر است لباسهای دو تکه بپوشید تا راحت بتوانید قسمت بالاتنه را برای انجام تستها باز کنید.
- زمانبندی انجام ماموگرافی: برای کاهش حساسیت و درد، ماموگرافی را بهتر است در هفته بعد از پایان قاعدگی انجام دهید، زمانی که سینهها کمتر متورم و حساس هستند.
- آمادگی برای سونوگرافی: برای سونوگرافی نیازی به آمادگی خاصی نیست، اما اگر قرار است سونوگرافی به همراه ماموگرافی انجام شود، با پزشک خود مشورت کنید.
درباره درمان سرطان سینه بیشتر بخوانید.
مزایای ماموگرافی و سونوگرافی
مزایای ماموگرافی و سونوگرافی هر کدام به دلیل تکنولوژی و کاربردهای خاص خود، در تشخیص و بررسی سلامت پستان بسیار مهم و ارزشمند هستند. ماموگرافی به عنوان بهترین روش غربالگری برای زنان بالای ۴۰ سال شناخته میشود و توانایی تشخیص زود هنگام سرطان پستان را دارد. این روش تودهها و تغییرات کوچک را پیش از آنکه قابل لمس شود، شناسایی کند و تصاویر دقیق و واضحی از ساختار داخلی پستان ارائه میدهد. همچنین، ماموگرافی امکان ثبت و مقایسه تصاویر در طول زمان را فراهم میکند که برای پیگیری تغییرات بسیار کاربردی است.
از سوی دیگر، سونوگرافی به دلیل استفاده از امواج صوتی و عدم استفاده از اشعه، برای زنان باردار و شیرده بسیار ایمن است و توانایی تمایز بین تودههای جامد و کیستهای پر از مایع را دارد. این روش در زنان جوانتر و افرادی که بافت پستان متراکمتری دارند، دقت بیشتری دارد و امکان مشاهده تصاویر زنده و سهبعدی را فراهم میکند. علاوه بر این، سونوگرافی روشی کمخطر، بدون درد و راحت است که نیازی به فشرده سازی پستان ندارد. در نهایت، ترکیب این دو روش میتواند بهترین نتایج را در تشخیص و بررسی بیماریهای پستان به همراه داشته باشد.
معایب ماموگرافی و سونوگرافی
معایب ماموگرافی و سونوگرافی، بسته به ویژگیها و محدودیتهای هر روش متفاوت است. ماموگرافی با وجود اینکه یکی از موثرترین روشهای غربالگری سرطان پستان است، اما استفاده از اشعه ایکس در آن برای برخی بیماران نگران کننده باشد، هر چند دوز اشعه بسیار کم و ایمن است. همچنین، در زنانی که بافت پستان متراکم دارند، دقت ماموگرافی کاهش مییابد و تودهها به خوبی دیده نشوند. علاوه بر این، فشردهسازی پستان در حین انجام ماموگرافی برای برخی افراد دردناک و ناراحت کننده باشد.
از طرف دیگر، سونوگرافی به عنوان روشی مکمل، محدودیتهایی دارد؛ این روش نمیتواند به تنهایی برای غربالگری سرطان پستان استفاده شود و برخی ضایعات کوچک یا غیر عادی را به طور کامل نشان ندهد. همچنین، کیفیت تصاویر سونوگرافی به مهارت اپراتور و کیفیت دستگاه بستگی دارد و احتمال وجود خطا در تشخیص بالاتر است. به همین دلیل، بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که هر دو روش به صورت مکمل و تحت نظر پزشک متخصص استفاده شوند.
سخن آخر
ماموگرافی و سونوگرافی هر کدام نقش مهم و مکملی در تشخیص و بررسی سلامت پستان دارند. انتخاب روش مناسب بستگی به شرایط فردی، سن، نوع بافت پستان و توصیه پزشک دارد. با آگاهی از مزایا و محدودیتهای هر کدام، میتوان بهترین تصمیم را برای حفظ سلامت پستان گرفت و در صورت نیاز، به موقع برای انجام بررسیهای دقیقتر اقدام کرد. توجه به انجام غربالگریهای منظم و مراجعه به متخصصان مجرب، کلید پیشگیری و درمان موفق بیماریهای پستان است.