فیبروآدنوم پستان یک تودههای خوشخیم پستان است که در زنان جوان و در سنین باروری دیده میشود. که بخشی از از این تودهها، از جمله فیبروآدنوم، ماهیت غیرسرطانی دارند. آگاهی از ماهیت فیبروآدنوم، علائم آن و روشهای صحیح تشخیص، نقش مهمی در کاهش استرس بیماران و تصمیمگیری آگاهانه درمانی دارد. در این مقاله از انجمن جراحان پستان ایران اطلاعات کاربردی و دقیق درباره فیبروآدنوم پستان ارائه دهیم تا خواننده بتواند.
فیبروآدنوم چیست؟
فیبروآدنوم یک توده خوشخیم پستان است که از ترکیب بافت غدهای و بافت فیبروز تشکیل میشود. این توده غیرسرطانی است و در اغلب موارد خطری برای سلامت فرد ایجاد نمیکند. فیبروآدنوم بیشتر در زنان جوان، بهویژه در سنین ۱۵ تا ۳۵ سال دیده میشود و ارتباط نزدیکی با تغییرات هورمونی بدن دارد. فیبروآدنوم اغلب بهصورت یک توده گرد یا بیضیشکل، صاف، متحرک و بدون درد احساس میشود که زیر انگشتان حرکت میکند. شخیص قطعی آن تنها با معاینه و بررسیهای تصویربرداری یا نمونهبرداری توسط پزشک امکانپذیر است.
علت ایجاد فیبروآدنوم در سینه
یبروآدنوم پستان ترکیبی از تغییرات هورمونی، شرایط فیزیولوژیک بدن و زمینههای فردی در شکلگیری آن نقش دارند. فیبروآدنوم یک توده خوشخیم است، اما شناخت عوامل مؤثر در ایجاد آن به بیماران کمک میکند تا درک بهتری از وضعیت خود داشته باشند و نگرانی کمتری تجربه کنند.
تغییرات هومونی
هورمونها، استروژن، مهمترین عامل شناختهشده در ایجاد فیبروآدنوم پستان هستند. استروژن نقش کلیدی در رشد و تکامل بافت پستان دارد و هرگونه افزایش یا نوسان در سطح این هورمون میتواند باعث تحریک بیشازحد بافت غدهای پستان شود. در دورانهایی از زندگی که سطح استروژن در بدن بالاتر است مانند بلوغ، سالهای ابتدایی باروری یا برخی مراحل چرخه قاعدگیاحتمال شکلگیری فیبروآدنوم افزایش مییابد.
سن باروری
فیبروآدنوم بیشترین شیوع را در سنین باروری دارد؛ در دورهای که بدن زن تحت تأثیر فعالترین نوسانات هورمونی قرار دارد. این بازه سنی از اواسط نوجوانی تا دهه سوم و چهارم زندگی ادامه پیدا میکند. در این دوران، بافت پستان بهطور مداوم در حال پاسخ به تغییرات هورمونی ماهانه است. این پویایی بالا، زمینه را برای بروز رشدهای خوشخیم مانند فیبروآدنوم فراهم میکند. بسیاری از فیبروآدنومها در سالهای ابتدایی باروری شناسایی میشوند، زمانی که بافت پستان متراکمتر و فعالتر است. در این شرایط، حتی یک رشد کوچک نیز ممکن است بهصورت توده قابل لمس ظاهر شود.
بیشتربدانید:کیست سینه چیست؟; علائم، علتها،درمان
بارداری و شیردهی
بارداری یکی از دورههایی است که تغییرات هورمونی بسیار شدیدی در بدن رخ میدهد. افزایش قابل توجه استروژن و پروژسترون در این دوران میتواند باعث رشد یا آشکار شدن فیبروآدنومهای قبلی شود. برخی زنان متوجه میشوند که تودهای که پیشتر کوچک یا نامحسوس بوده، در دوران بارداری بزرگتر شده یا بهتر لمس میشود. این موضوع ناشی از تحریک هورمونی است و بهتنهایی نشانه خطر نیست. در دوران شیردهی نیز بافت پستان در حالت فعال قرار دارد. افزایش جریان خون و تغییرات ساختاری پستان ممکن است باعث شود فیبروآدنوم برجستهتر به نظر برسد.
تفاوت فیبروآدنوم با سرطان پستان
فیبروآدنوم یک توده خوشخیم است که از رشد غیرسرطانی بافت غدهای و همبند پستان تشکیل میشود. این تودهها رشد آهسته دارند، به بافتهای اطراف سرایط نمیکنند و خطر گسترش به سایر نقاط بدن را ندارند. سرطان پستان یک بیماری بدخیم است که در آن سلولها بهصورت کنترلنشده رشد میکنند و توانایی تهاجم به بافتهای اطراف و انتشار به سایر اندامها را دارند. تغییرات پوستی و ظاهری پستان نیز یکی از تفاوتهای مهم این دو حالت است. فیبروآدنوم بهندرت باعث تغییر در پوست پستان، فرورفتگی نوک پستان یا ترشح خونی میشود، اما سرطان پستان ممکن است با علائمی مانند تغییر رنگ یا ضخیم شدن پوست، فرورفتگی نوک پستان یا ترشحات غیرطبیعی همراه باشد.
جدول مقایسه فیبروآدنوم با سرطان پستان
| ویژگیها | فیبروآدنوم پستان | سرطان پستان |
|---|---|---|
| ماهیت توده | خوشخیم (غیرسرطانی) | بدخیم (سرطانی) |
| سرعت رشد | معمولاً آهسته یا ثابت | اغلب سریع و پیشرونده |
| سن شایع بروز | زنان جوان (۱۵–۳۵ سال) | بیشتر در سنین بالاتر |
| درد | معمولاً بدون درد | ممکن است دردناک یا بدون درد باشد |
| شکل ظاهری | گرد یا بیضی، صاف | نامنظم و غیر یکنواخت |
| حرکتپذیری | متحرک و جابهجا شونده | اغلب ثابت و چسبیده |
| قوام توده | نرم تا نسبتاً سفت | معمولاً سفت |
| تغییرات پوستی | ندارد | ممکن است وجود داشته باشد |
| ترشح از نوک پستان | بسیار نادر | ممکن است بهویژه خونی باشد |
| درگیری غدد لنفاوی | ندارد | ممکن است وجود داشته باشد |
| احتمال انتشار به سایر اندامها | ندارد | دارد |
| نیاز به درمان فوری | اغلب نیاز ندارد | نیازمند درمان فوری و تخصصی |
| روش تشخیص قطعی | سونوگرافی ± بیوپسی | ماموگرافی، بیوپسی، بررسیهای تکمیلی |
| پیشآگهی | بسیار خوب | وابسته به مرحله تشخیص |
جراحی فیبروآدنوم چه زمانی لازم است؟
جراحی زمانی مطرح میشود که فیبروآدنوم بهسرعت رشد کند، اندازه بزرگی داشته باشد، باعث درد یا تغییر شکل پستان شود یا از نظر تصویربرداری و بالینی شک به بدخیمی وجود داشته باشد. در برخی موارد، حتی اگر توده خوشخیم باشد، نگرانی شدید بیمار میتواند یکی از دلایل تصمیم به جراحی باشد. در این شرایط، برداشتن توده میتواند به کاهش اضطراب و بهبود کیفیت زندگی کمک کند. جراحی فیبروآدنوم یک عمل ساده و کمخطر است که با حفظ حداکثری بافت سالم پستان انجام میشود. اغلب بیماران پس از مدت کوتاهی به فعالیتهای روزمره بازمیگردند.
آیا درمان دارویی برای فیبروآدنوم وجود دارد؟
در حال حاضر، درمان دارویی قطعی برای از بین بردن فیبروآدنوم وجود ندارد. داروها معمولاً نقش مستقیم در کوچک کردن یا حذف توده ندارند. برخی درمانهای هورمونی ممکن است بهطور غیرمستقیم بر اندازه فیبروآدنوم تأثیر بگذارند، اما بهطور روتین برای درمان این توده توصیه نمیشوند. مدیریت فیبروآدنوم بیشتر بر پایه پیگیری منظم، تشخیص دقیق و در صورت لزوم جراحی استوار است.
پیشگیری از فیبروآدنوم آیا ممکن است؟
فیبروآدنوم بیشتر در سنین باروری ایجاد میشود، تمرکز اصلی پیشگیری نه بر جلوگیری کامل از بروز آن، بلکه بر شناخت بهموقع تغییرات پستان و مراجعه زودهنگام به پزشک است. تشخیص زودهنگام باعث میشود توده در مراحل اولیه شناسایی شود و از اقدامات درمانی غیرضروری جلوگیری گردد. یکی از اقدامات در این مسیر، معاینه ماهانه پستان توسط خود فرد است. لمس منظم پستانها کمک میکند هرگونه توده جدید یا تغییر غیرعادی زودتر تشخیص داده شود. آشنایی با وضعیت طبیعی پستان، احتمال نادیده گرفتن تغییرات مهم را کاهش میدهد.
نتیجهگیری
فیبروآدنوم پستان یکی از شایعترین تودههای خوشخیم پستان است که در اغلب موارد خطری برای سلامت فرد ایجاد نمیکند. آشنایی با ماهیت این توده، علائم آن و تفاوتش با تودههای بدخیم، نقش مهمی در کاهش نگرانی و تصمیمگیری آگاهانه بیماران دارد. بیشتر فیبروآدنومها نیاز به درمان تهاجمی ندارند و با پیگیری منظم و بررسیهای دورهای بهخوبی قابل کنترل هستند. بیتوجه نبودن به تغییرات پستان و مراجعه بهموقع به پزشک متخصص است. تشخیص صحیح، انتخاب روش مناسب درمان و پرهیز از اقدامات غیرضروری، تنها در سایه ارزیابی تخصصی امکانپذیر خواهد بود. در نهایت، آگاهی، آرامش خاطر و پیگیری منظم، بهترین راه برای مدیریت فیبروآدنوم و حفظ سلامت پستان هستند.