ماموگرافی، یکی از مهمترین ابزارهای تشخیص زود هنگام بیماریهای پستان، به ویژه سرطان سینه است. بسیاری از پزشکان توصیه میکنند که زنان بعد از یک سن مشخص، به طور منظم ماموگرافی انجام دهند تا در صورت وجود هرگونه مشکل، درمان در سریعترین زمان ممکن آغاز شود. انجمن پستان، یکی از نهادهای معتبر و علمی در زمینه تشخیص، درمان و پژوهش بیماریهای پستان، به عنوان مرجعی تخصصی و مورد اعتماد در این حوزه شناخته میشود. در این مطلب، به زبان ساده و کاربردی با ماموگرافی، زمان مناسب انجام آن، نحوه آماده شدن و نکات مهم بعد از انجام این تست آشنا میشویم.
ماموگرافی چیست؟
ماموگرافی یک روش تصویربرداری پزشکی است که با استفاده از اشعه ایکس، بافتهای داخلی پستان را با دقت بررسی میکند. هدف اصلی این تست، شناسایی تغییرات غیر طبیعی مثل توده، کیست، کلسیفیکاسیون (رسوبات کلسیم) یا علائم اولیه سرطان سینه قبل از بروز علائم ظاهری است. ماموگرافی، به عنوان یک ابزار غربالگری، به پزشکان کمک میکند تا مشکلات پستان را در مراحل اولیه تشخیص دهد.
زمانی که درمان، موثرتر و احتمال بهبودی بیشتر است، این روش، ساده، سریع و نسبتا کمهزینه است و یکی از رایجترین تستهایی است که برای زنان بالای ۴۰ سال یا کسانی که سابقه خانوادگی سرطان سینه دارند توصیه میشود. همچنین در مواردی که فرد دچار علائمی مثل درد، توده یا ترشح غیر عادی از پستان باشد، ماموگرافی به عنوان یک روش تشخیصی، استفاده میشود.
ماموگرافی چگونه انجام میشود؟
ماموگرافی، در یک مرکز تصویربرداری پزشکی یا کلینیک تخصصی توسط تکنسین آموزش دیده انجام میشود. در این روش، فرد جلوی دستگاه ماموگرافی میایستد و یکی از پستانها روی صفحه مخصوص قرار میگیرد. سپس یک صفحه دیگر از بالا روی پستان فشرده میشود تا بافت آن پهن و یکنواخت شود. این فشرده سازی چند ثانیه طول میکشد و کمی ناراحت کننده میباشد.
ماموگرافی برای گرفتن تصویر واضح و دقیق ضروری است. این فرایند برای هر دو پستان انجام میشود و در کمتر از ۱۵ دقیقه به پایان میرسد. بعد از تهیه تصاویر، رادیولوژیست آنها را بررسی میکند تا هر گونه تغییر یا نشانه مشکوکی را شناسایی کند. اگر تصاویر نیاز به بررسی بیشتر داشته باشند، پزشک درخواست ماموگرافی تکمیلی یا سونوگرافی میدهد.
اهمیت ماموگرافی
اهمیت ماموگرافی در شناسایی زود هنگام بیماریهای پستان، به ویژه سرطان سینه، بسیار بالاست. این روش تصویربرداری تغییرات بسیار کوچک در بافت پستان را قبل از آنکه علائم ظاهری مثل توده یا درد پدیدار میشود، شناسایی کند. تشخیص زود هنگام سرطان سینه با ماموگرافی، شانس موفقیت درمان عمل سرطان سینه را به صورت زیادی افزایش میدهد و از گسترش بیماری جلوگیری میکند.
علاوه بر این، ماموگرافی باعث کاهش نیاز به درمانهای کمخطر مثل جراحی گسترده یا شیمی درمانی شدید میشود. به همین دلیل، انجام منظم ماموگرافی، به ویژه برای زنان بالای ۴۰ سال، یکی از مهمترین راهکارهای حفظ سلامت پستان و پیشگیری از مرگ و میر ناشی از سرطان است.
انواع ماموگرافی
ماموگرافی در انواع مختلفی انجام میشود که بسته به هدف آن و تفاوتهایی در تکنولوژی و نحوه تصویربرداری دارد. هر نوع ماموگرافی به پزشکان کمک میکند تا با دقت بیشتری وضعیت بافت پستان را ارزیابی کرده و تصمیمگیری درمان سرطان سینه مناسبی داشته باشد.
ماموگرافی غربالگری
ماموگرافی غربالگری یک روش پیشگیرانه برای بررسی سلامت پستان در زنانی است که هیچ علائم یا مشکل ظاهری ندارند. هدف از این نوع ماموگرافی، شناسایی زود هنگام تودهها یا تغییرات مشکوک در بافت پستان قبل از آن است که علائمی مثل درد یا توده قابل لمس دارد. این نوع ماموگرافی به صورت روتین برای زنان بالای ۴۰ سال یا کسانی که در معرض خطر بالاتر ابتلا به سرطان سینه هستند توصیه میشود.
تصاویر حاصل از ماموگرافی غربالگری به پزشک کمک میکند تا در صورت مشاهده هر گونه نشانه مشکوک، بررسیهای تکمیلی را انجام دهد و در صورت لزوم، درمان را زودتر آغاز کند. غربالگری منظم یکی از اثر گذارترین روشها برای کاهش مرگ و میر ناشی از سرطان پستان است.
ماموگرافی تشخیصی
ماموگرافی تشخیصی زمانی انجام میشود که فرد علائمی مثل وجود توده، درد پستان، ترشح غیر طبیعی یا تغییرات ظاهری در پستان دارد، یا زمانی که در ماموگرافی غربالگری مورد مشکوکی دیده میشود. این نوع ماموگرافی دقیقتر و کاملتر از ماموگرافی غربالگری است و شامل گرفتن تصاویر بیشتر از زوایای مختلف و با بزرگ نمایی بیشتر میشود.
هدف از ماموگرافی تشخیصی، بررسی دقیق نواحی غیر طبیعی و تعیین ماهیت آنها است تا در صورت نیاز، اقدامات بعدی مثل نمونه برداری یا سونوگرافی انجام شود. این روش نقش مهمی در شناسایی و تشخیص دقیق بیماریهای پستان، به ویژه سرطان سینه دارد.
ماموگرافی دیجیتال
ماموگرافی دیجیتال نوع پیشرفتهتری از ماموگرافی سنتی است که به جای استفاده از فیلم، تصاویر پستان را به صورت دیجیتالی ثبت و ذخیره میکند. این تصاویر با کیفیت بالا و وضوح بیشتر قابل بررسی هستند و امکان بزرگ نمایی یا تغییر کنتراست برای مشاهده جزئیات دقیقتر را به رادیولوژیست میدهد.
از آنجا که پردازش تصاویر سریعتر انجام میشود، مدت زمان انجام ماموگرافی کاهش مییابد. این روش به ویژه برای زنان جوانتر یا افرادی که بافت پستانی متراکمتری دارند مناسبتر است، زیرا دقت تشخیص در آن بالاتر است.
سوالات متداول
آیا ماموگرافی درد دارد؟
ممکن است در هنگام انجام ماموگرافی فشرده سازی پستانها کمی ناراحت کننده باشد، اما این احساس درد کوتاه مدت است و تنها چند ثانیه طول میکشد.
آیا ماموگرافی میتواند تودههای غیر سرطانی را هم تشخیص دهد؟
بله، ماموگرافی قادر است تودههای غیرسرطانی مثل کیستها یا فیبروآدنومها را شناسایی کند. در صورتی که توده مشکوک باشد، ممکن است نیاز به آزمایشات بیشتر مثل بیوپسی باشد.
سخن آخر
ماموگرافی، یکی از ابزارهای مهم در پیشگیری و تشخیص زود هنگام سرطان سینه است. انجام منظم این تست میتواند به طور زیادی شانس درمان موفق را افزایش دهد و از پیشرفت بیماری جلوگیری کند. هر زن باید با مشورت پزشک خود، زمان مناسب برای انجام ماموگرافی را مشخص کرده و از اهمیت این روش در حفظ سلامت خود آگاه باشد. به یاد داشته باشیم که تشخیص زود هنگام، تفاوت زیادی در نتایج درمانی ایجاد میکند.