مراقبتهای بعد جراحی سرطان سینه، بخش مهمی از روند درمان و بهبودی بیماران محسوب میشود. این مراقبتها شامل مجموعهای از اقدامات پزشکی، توانبخشی و روانی هستند که به بیمار کمک میکند تا سریعتر به وضعیت عادی بازگردد و از بروز عوارض جانبی جلوگیری شود. شناخت دقیق این مراقبتها اضطراب بیمار را کاهش داده و روند درمان را موثرتر و قابل تحملتر میکند. انجمن جراحان پستان ایران با هدف ارتقای دانش و مهارت جراحان در زمینه بیماری های پستان، ترویج تحقیقات و آموزش در این حوزه، و ارائه خدمات به بیماران مبتلا به سرطان پستان تاسیس شده است. در ادامه، به مهمترین نکات مربوط به مراقبتهای بعد از جراحی سرطان سینه خواهیم پرداخت.
مراقبتهای بعد از جراحی سرطان
مراقبتهای بعد از جراحی سرطان سینه اهمیت بسیار مهمی در روند بهبودی و بازگشت به زندگی عادی بیمار دارند. این مراقبتها شامل رسیدگی به زخم جراحی، تخلیه صحیح درنها، مصرف منظم داروهای تجویزی، رعایت رژیم غذایی مناسب، و انجام تمرینات فیزیوتراپی سبک برای جلوگیری از خشکی و محدودیت حرکتی دست و شانه است. همچنین پیشگیری از ورم لنفاوی (لنفادم)، مراقبت از سلامت روان و شرکت در جلسات مشاوره یا گروههای حمایتی به تقویت روحیه بیمار کمک میکند. رعایت این نکات، احتمال بروز عوارض را کاهش داده و به بهبود سریعتر جسمی و روانی فرد کمک میکند.
درباره بزرگی غدد لنفاوی بیشتر بخوانید.
جهت مشاوره با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.
رسیدگی به زخم و پانسمان بعد از جراحی
پس از جراحی سرطان سینه، مراقبت صحیح از زخم و پانسمان از مهمترین اقدامات در دوران نقاهت است. تمیزی ناحیه جراحی و تعویض به موقع پانسمانها اهمیت زیادی در جلوگیری از عفونت دارد. پزشک یا پرستار نحوه تعویض پانسمان و زمان مناسب برای آن را به بیمار آموزش میدهد.
در روزهای اولیه، زخم مقداری ترشح دارد که طبیعی است، اما در صورت بوی بد، قرمزی شدید، تورم یا خروج ترشحات غیر عادی، باید فورا به پزشک مراجعه شود. بیمار باید از خیس شدن پانسمان تا زمانی که پزشک اجازه دهد خودداری کند و از پوشیدن لباسهای تنگ یا فشارآور روی ناحیه جراحی بپرهیزد. رسیدگی دقیق به زخم باعث ترمیم بهتر پوست، کاهش جای زخم و کاهش احتمال عفونت میشود.
مدیریت درد و مصرف داروها
بعد از جراحی سرطان سینه، احساس درد یا ناراحتی در ناحیه عمل امری طبیعی است، به خصوص در روزهای ابتدایی بعد از جراحی. مدیریت صحیح درد نه تنها به بهبود کیفیت زندگی بیمار کمک میکند، بلکه او را قادر میسازد تا سریعتر فعالیتهای روزمره و تمرینات حرکتی را از سر بگیرد. پزشک داروهای مسکن تجویز میکند که باید طبق دستور مصرف شوند و از خوددرمانی یا قطع ناگهانی داروها بدون مشورت پزشک خودداری شود.
در برخی موارد، نیاز به داروهای ضد التهاب یا شل کننده عضلانی وجود دارد. اگر درد شدید، مداوم یا همراه با علائم غیر عادی مانند تب، تورم یا قرمزی باشد، باید حتما با پزشک در میان گذاشته شود. توجه به مدیریت درد بخشی مهم از مراقبت بعد از عمل است که به بهبود جسمی و آرامش روانی بیمار کمک میکند.
اهمیت تحرک و تمرینات فیزیوتراپی
تحرک و انجام تمرینات فیزیوتراپی بعد از جراحی سرطان سینه از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا به جلوگیری از خشکی مفاصل، حفظ دامنه حرکتی شانه و بازو و کاهش احتمال بروز عوارضی مانند چسبندگی یا محدودیت حرکتی کمک میکند. بسیاری از بیماران بعد از عمل دچار سفتی یا درد در ناحیه شانه و بازوی همان سمت میشوند که در صورت بیتحرکی، وضعیت بدتر میشود.
انجام تمرینات ساده و سبک که توسط پزشک یا فیزیوتراپیست تجویز میشود، به تدریج دامنه حرکتی را بازیابی کرده و توان عضلات را افزایش میدهد. این تمرینات معمولاً از روزهای ابتدایی پس از جراحی، بهصورت ملایم آغاز میشود و به مرور شدت آن بیشتر میشود. تحرک مناسب نه تنها به بهبود فیزیکی کمک میکند، بلکه در بهبود روحیه و اعتماد به نفس بیمار اهمیت موثری دارد.
تغذیه مناسب در دوران نقاهت
تغذیه سالم و متعادل بعد از جراحی سرطان سینه اهمیت کلیدی در روند بهبودی و تقویت سیستم ایمنی بدن دارد. در این دوران، بدن برای ترمیم بافتها و مقابله با عوارض جراحی به مواد مغذی بیشتری نیاز دارد. مصرف منابع پروتئینی مثل گوشت سفید، ماهی، تخممرغ و حبوبات به بازسازی بافتها کمک میکند. همچنین میوهها و سبزیجات تازه که سرشار از آنتیاکسیدانها، ویتامینها و فیبر هستند، به کاهش التهاب، پیشگیری از یبوست و تقویت سیستم دفاعی بدن کمک میکنند.
نوشیدن آب کافی برای حفظ عملکرد کلی بدن و کمک به دفع مواد زائد اهمیت دارد. بهتر است مصرف غذاهای فرآوری شده، چرب، شیرین یا شور محدود شود، چرا که این مواد باعث احساس سنگینی، التهاب یا افزایش وزن ناخواسته شوند. در صورت نیاز، مشاوره با یک متخصص تغذیه برنامهای مناسب با شرایط فردی بیمار ارائه دهد تا روند بهبود با انرژی و سلامت بیشتر طی شود.
بازگشت به فعالیتهای روزمره و محدودیتها
بازگشت به فعالیتهای روزمره بعد از جراحی سرطان سینه باید به صورت تدریجی و با در نظر گرفتن وضعیت جسمی و توصیههای پزشک انجام شود. در روزهای ابتدایی، انجام کارهای سبک مانند راه رفتن در خانه یا انجام حرکات ساده فیزیوتراپی میتواند مفید باشد و به بهبود جریان خون و کاهش خشکی عضلات کمک کند. با گذشت زمان و بهبود زخم، بیمار فعالیتهای بیشتری را از سر میگیرد. اما همچنان باید از بلند کردن اجسام سنگین، انجام حرکات کششی شدید، یا فعالیتهایی که به بازوی همان سمت فشار میآورند خودداری کند.
رانندگی، ورزش یا بازگشت به کار بسته به نوع جراحی و روند بهبودی چند هفته طول میکشد. همچنین لازم است فرد در صورت خستگی، به بدن خود استراحت بدهد و از فشار آوردن بیش از حد پرهیز کند. رعایت این نکات و بازگشت آرام و تدریجی به روال زندگی، به جلوگیری از عوارض و احساس توانمندی بیشتر بیمار کمک میکند. مشورت با پزشک یا تیم درمان سرطان سینه برای تعیین زمان مناسب انجام هر فعالیت ضروری است.
پیگیریهای پزشکی و مراجعات منظم به پزشک
مراجعات منظم به پزشک بعد از جراحی سرطان سینه یکی از مهمترین بخشهای مراقبتهای بعد از درمان سرطان سینه است. این ویزیتها به منظور بررسی روند بهبودی، کنترل وضعیت زخم، ارزیابی عملکرد دست و شانه، و در صورت لزوم، برنامهریزی برای ادامه درمانهای مکمل مثل شیمیدرمانی، رادیوتراپی یا هورمون درمانی انجام میشوند. همچنین در این جلسات، پزشک علائم احتمالی بازگشت سرطان یا بروز عوارض دیگر را به موقع شناسایی کرده و اقدامات لازم را انجام دهد.
بیمار باید در صورت مشاهده علائم غیر عادی مثل تورم شدید، درد مداوم، ترشح از زخم یا تغییرات پوستی، بدون معطلی با پزشک تماس بگیرد. حتی اگر مشکلی احساس نمیشود، ادامه دادن ویزیتهای دورهای بر اساس برنامهای که پزشک تعیین میکند، بسیار ضروری است. پیگیری منظم، اهمیت مهمی در افزایش شانس درمان موفق و اطمینان از سلامت عمومی بیمار در بلندمدت دارد.
سخن آخر
مراقبتهای بعد از جراحی سرطان سینه، بخش جدایی ناپذیر و حیاتی از مسیر درمان و بهبودی بیمار هستند. توجه به توصیههای پزشکی، مراقبت از زخمها، مدیریت درد، انجام تمرینات فیزیوتراپی و رعایت تغذیه مناسب، همگی باعث تسریع روند بهبود و کاهش عوارض میشوند. همچنین حمایت روانی و پیگیریهای منظم پزشکی اهمیت بسیار مهمی در حفظ سلامت جسمی و روحی بیمار دارند. با رعایت این نکات، میتوان کیفیت زندگی را بهبود بخشید و امید به آیندهای سالمتر را برای بیماران افزایش داد.